به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، روحالله ایزدخواه از چهرههای جوان منتخب مردم تهران در مجلس یازدهم است که در زمینه تدوین استراتژی و سیاستپژوهی در دستگاههای دولتی تجربیات زیادی در حوزه اقتصادی دارد. او که با وزارتخانههای متعددی ازجمله نفت، اقتصاد، علوم، صنایع و همچنین معاونت علمیوفناوری ریاستجمهوری همکاری داشته است، در این گفتوگو به تشریح مهمترین اقدامات اولویتدار مجلس یازدهم برای عبور از بحران اقتصادی این روزهای کشور پرداخت.
با توجه به افزایش فشارهای سنگین از سوی آمریکا علیه کشورمان اولویتهای مجلس یازدهم درمقابل این هجمه اقتصادی چیست؟
رویکرد اصلی دراین زمینه توجه به داخل است؛ چراکه حل مساله ما با آمریکا در داخل اقتصاد کشور رخ میدهد، نه بیرون و این نکتهای است که دولت آن را نمیپذیرد.
دولت برای حل چالشها با آمریکا بهدنبال راهحلهای برونزاست، درحالی که اگر اقتصاد ما مقاوم باشد آمریکا از سیاست تحریم راه به جایی نمیبرد.
بهنظر شما مهمترین مشکلات و نقصانهای اقتصاد ما چیست؟
اقتصاد ما بهشدت افسارگسیخته و سوداگر شده است و خود دولتها نیز در این امر نقش داشتند. بنابراین ما ابتدا باید طرحها و روشهایی داشته باشیم که جلوی افسارگسیختگی و سوداگری اقتصاد را بگیرد، چراکه ما درکشور هیچ کمبودی اعم از کمبود منابع، کمبود ظرفیتها، بازار و سرمایه نداریم لذا اصولا مشکل ما کمبودها نیستند بلکه انتظار و دلبستن به خارج است، طوری که برخی مسئولان ما فکر میکنند با جذب سرمایه خارجی باید مشکل را حل کنند.
درحالی که مشکل ما در توافقات بینالمللی نیست و همانطور که میبینیم ما در شرایط تحریم نیز صادرات انجام میدهیم اما بحث این است که تنظیمات ساختاری و محتوایی اقتصاد ما بیمار است.
ما یارانه میدهیم ولی درواقع کمک به مصرفزدگی میکنیم یا علیرغم اخذ مالیات مجبور هستیم با روشهای غلط و بورسبازی یا خصوصیسازیهای معیوب اموال دولت را بفروشیم.
بنابراین مشکل ما این سوءرفتارهاست که باید ابتدا در اقتصاد درست شود و این شدنی است و حرف توهمی هم نیست؛ با تنظیم مالیات میتوان بهراحتی درآمدهای دولت را احصاء و با تنظیم نقدینگی تورم را مدیریت کرد اما دولت ارادهای برای این کارها ندارد و فرمان دست کسانی است که اساسا اعتقادی به این حرف ندارند؛ ماشین به ته دره میرود و راننده هم گاز میدهد و هرچه ما بگوییم مسیر این نیست، گوش نمیدهد.
آمار نشان میدهد دولت قانونپذیر نیست
یک بحث دیگر نظارت مجلس است که آیا برخلاف مجلس دهم میتواند دولت را وادار به همراهی کند؟
این بحث فراتر از نظارت مجلس است. نظارت وقتی است که قانون دارید و اجرا میشود و باید نظارت کنید اما درحال حاضر قانون داریم ولی اجرا نمیشود. اکنون آماری که وجود دارد نشان میدهد دولت قانونپذیر نیست، چراکه تنها 30درصد احکام بودجه محقق شده، 23درصد خصوصیسازی واقعی بوده و به دست بخش خصوصی واقعی رسیده است، 40 درصد برنامه ششم اجرا شده است لذا این آمار نشان میدهد قانون اجرا نشده و سیستم اجرا قانونپذیر نیست.
مجلس یازدهم باید دراین زمینه و برای همراه کردن دولت چه کاری انجام دهد؟
مجلس یازدهم باید طراحیهای هوشمندانه، عاجلانه، جامعنگر و عملیاتی داشته باشد که بتواند این قطار را به ریل خود بازگرداند و این شدنی است. در مالیات، در بحث تولید، در بحث صادرات و واردات، بانک و نقدینگی میتوان این کار را کرد. منظورم تحول بنیادین 50ساله نیست، بلکه اکنون میتوان کار اساسی انجام داد نه اینکه وصلهپینه کرد بلکه موردبهمورد باید بحث شود و این شدنی است.
بهطور مثال در بحث مجوزهای کسبوکار اگر نقدینگی دارید و نمیدانید که نقدینگی را کجا هدایت کنید که آثار منفی نداشته باشد، مسیر تولید را باز کنید. بسیاری از مجوزها را در کوتاهمدت میتوان حل کرد. وقتی جنگ میشود اسلحه را به دست غیرنظامی هم میدهند، اکنون برای اینکه از کشور در برابر این بحران دفاع کنیم، باید به سمت تولید برویم، چراکه دچار بحران تولید، بحران کار و اشتغال و بحران نقدینگی هستیم و از اینرو قطعا باید مسیر تولید باز شود.
یکی از اقدامات ما سرمایهگذاری در حوزه روستایی فارغ از مجوز است
این بروکراسی سادهانگارانه نمیتواند شرایط را درست کند لذا یکی از طرحهای ما این است که هرگونه سرمایهگذاری در حوزه روستایی فارغ از مجوزی قابلانجام شود؛ مجوزها را بردارید و به جای آن استاندارد بگذارید؛ مجوزها را حذف کنید، طوری که هر فردی که در روستا سرمایهگذاری کند نیاز به هیچ مجوزی نداشته باشد، ولی استاندارد را شفاف کنید و این شروع تولید و سرمایهگذاری است.
چقدر این صنایع کوچک روستایی در افزایش تولید و تسهیل سرمایهگذاری موثر است؟
این یکی از طرحهایی است که پیگیر هستم و مخصوص حوزه روستایی است. دلیل و بحث دارد و مکانیسم آن جزئیاتی دارد که مسیر فساد ایجاد نشود ولی معتقد هستم الان بهراحتی میتوان این را اجرا کرد. اینکه تا اطلاع ثانوی هرگونه سرمایه تولیدی در روستا بدون مجوز قابلانجام باشد و درعوض استانداردها رعایت شود؛ خواهید دید چقدر سیل سرمایهگذاری به روستاها خواهد رسید و صنایع تبدیلی پا میگیرد و چقدر صنایع کوچک روستایی راه میافتد. درحال حاضر اگر یک فرد روستایی بخواهد 50 بوقلمون در خانه خود نگهداری کند باید از 6 اداره مجوز بگیرد و معلوم است این کار پیش نمیرود؛ چون در شهرها ملاحظات سختتر است فعلا میگوییم در روستا باشد.
هیچ بانکی حق ندارد بابت بدهی واحد تولیدی را تعطیل کند و جرم تلقی خواهد شد
یکیدیگر از ایدههایی که دنبال میکنیم این است که هیچ بانکی حق ندارد بابت بدهی واحد تولیدی را تعطیل کند. این باید جرم محسوب شود. الان بسیاری از کارخانههای ما به این دلیل راکد هستند که اقساط معوقه داشتند و بانک آنجا را مصادره کرده و تعطیل شدهاند. یعنی بهجای اینکه آن را از مالک بگیرد و خود اداره کند، رسما کارخانه را تعطیل کرده است. ماشینآلات فرسوده میشود و مزیتها روی زمین است. لذا این طرح را قانونی میکنیم تا طرحهای قبلی را ضربالاجل دهیم و تا آن زمان تعیینتکلیف شود؛ درغیراینصورت اگر به دادگاه رفت میتوانیم پرونده آن را ملغی کنیم.
این کاری است که دوباره میتوان انجام داد و در کوتاهمدت جواب میدهد که بانک حق نداشته باشد کارخانهای را بهخاطر اقساط معوقه تعطیل کند بلکه باید مدیریت را تغییر دهد و ترکیب جدید مدیریتی ایجاد و آن کارخانه را اداره کند؛ کارخانه سرمایه اجتماعی و اقتصادی است، تعطیلی آن بیکاری ایجاد میکند؛ بانک کارخانه را تعطیل میکند و زمین را میفروشد و بدهی خود را میگیرید ولی کشور بابت این تعطیلی باید هزینه بدهد.
ریل اصلی، حرکت بهسمت تولید درونزا برای کاهش فشار تحریم است
بنابراین شما معتقدید اقتصاد درونزا و رفتن به سمت تولید و هدایت نقدینگی به سمت تولید از اولویتهای مجلس در بحران اقتصادی ناشی از فشار تحریمهاست.
بله و باید ریل اصلی این باشد، چراکه فرصت کارهای وصلهپینهای را نداریم و آنقدر زمان بابت این تصمیمات خلقالساعه و بیبنیاد از دست دادهایم که اکنون باید کار بنیادی کرد، منتهی از جنس طرحهای عملیاتی سریع و زودبازده که شدنی است.
باید منتظر باشیم مجلس شروع شود تا موردبهمورد این مباحث دنبال شود. مشکل اصلی ما این است که این دولت بنا ندارد اصلاح ساختاری انجام دهد و درصدد است دراین فضای بیمار بدمد و این فضا را بدتر کند.
حباب بورس قطعا خواهد ترکید اما وزیر اقتصاد این را نمیشنود
رفتار دولت در فضای اقتصاد این مساله را نشان میدهد، درحالی که ما دائم تذکر میدهیم باید بورس کنترل شود و پیشبینی ما این است که حباب بورس قطعا خواهد ترکید، منتهی آقایان این را نمیشنوند و حتی نمیخواهند بشنوند. بنده به شخص وزیر اقتصاد گفتم شما هیچ طرحی برای بعد از بحران بورس ندارید و اگر دارید، ارائه دهید. اگر حباب بورس ترکید و میلیونها نفر متضرر شدند چه خواهید کرد؟
پاسخ وزیر اقتصاد چه بود؟
هیچ پاسخ خاصی نداشتند؛ ایشان بیان کردند بورس پدیده ذاتا ریسکداری است. درست است که ریسک دارد ولی آنها دودستی مردم را به سمت ضرر هل میدهند و باید جوابگو باشند. وقتی رئیسجمهور میگوید مردم در بورس بروند و مرتب از نهادها برای تشویق بورس خرج میکند باید جوابگو باشد.
بورس آمریکا ترکید. برنامه شما برای ترکیدن حباب بورس چیست؟ گفتیم الان اعلام کنید که چه برنامهای دارید؛ مشکل این است آقایان این مسائل را نمیشنوند.
پیشنهادات اقتصادی خود را به دولت ارائه دادید؟
بله. به وزیر اقتصاد منتقل کردهام و گفتم بورس کالا را بهجای بورس اوراق تقویت کنید و به سمت تقویت بورسهای کالایی بروید و اتفاقا بورس کالا درجهت رونق تولید است و هم حباب کمتری نسبت به بورس اوراق دارد؛ متکثر است و به پیشرفت منطقهای کمک میکند. بورس کالا مزیتهای زیادی دارد. الان بورس کالا قانونی است اما رونق ندارد. دولت نهتنها تلاشی نکرده بورسهای کالایی را رونق دهد که حتی برخی وزرا ازجمله وزیر سابق صنعت در این دولت بورس پتروشیمی را عامدانه از رونق انداخت و گفت که نیاز نیست محصول خود را در بورس ببرید و هرجایی میخواهید بفروشید.
پیشنهاد ما به دولت تقویت بورس کالا بهجای بورس اوراق بود
او قاعدهای که وجود داشت را عملا از بین برد و این نوع بورس را از رونق انداخت؛ بنده گفتم حداقل راه را باز کنید تا کارخانههای متوسط و کوچک امکان عرضه در بورس را پیدا کنند و محدود در کارخانههای بزرگ و دولتی نشویم. در کارخانههای متوسط اتفاقا درصد موفقیت خیلی بالاتری داریم؛ از اینرو باید کارخانههای موفق با مقیاس کوچک هم بتوانند وارد بورس شوند و راههایی برای این بگذارند.
فکر میکنید مجلس جدید میتواند از این بحران اقتصادی که دچار آن هستیم، عبور کند؟
خیلی سخت است، چراکه شرایط بازهم منفی شده است؛ دولت اراده ندارد؛ فضا افسارگسیخته پیش میرود، فرهنگ عمومی هم پشتیبانی نمیکند و هشدارهای لازم که صداوسیما باید میداد انجام نشد؛ بنابراین فکر میکنم نوعی رهاشدگی رخ داده است.
البته از این جهت ما باید اعلام کنیم منتخبان مجلس یازدهم اغلب برای حل مشکلات کشور عزم جدی دارند و دراین مسیر با کسی تعارف نداشته و برای بهبود شرایط اقدام خواهند کرد.